# ABD ve Çin Arasındaki Gerilim Küresel Ekonomiyi Sarsıyor - Bağlantı: https://bankamemuru.net/abd-ve-cin-arasindaki-gerilim-kuresel-ekonomiyi-sarsiyor/ - Yayımlanma: 2025-10-11T21:47:43+03:00 - Yazar: Banka Memuru Dünyanın iki süper gücü ABD ile Çin arasındaki ekonomik ve teknolojik rekabet, küresel ticaret dengelerini derinden etkiliyor. Gümrük tarifeleri, ihracat kısıtlamaları ve stratejik ham madde kontrolleri üzerinden tırmanan gerilim, sadece iki ülkeyi değil tüm dünya ekonomisini tehdit eder hale geldi. ### **Ticaret Savaşının Yeni Cephesi: Çipler, Yapay Zeka ve Nadir Elementler** Washington ile Pekin arasında yıllardır süren ticaret restleşmesi, çip endüstrisinden yapay zekaya, nadir toprak elementlerinden tarım ürünlerine kadar birçok alana yayılmış durumda. Tarifelerle başlayan bu ekonomik rekabet, teknoloji ve savunma sanayi alanlarında da yeni kriz başlıkları yaratıyor. ### **Çin’den Nadir Toprak Elementlerine İhracat Kısıtlaması** Çin hükümeti, 9 Eylül’de nadir toprak elementleri ve bunların üretim teknolojilerine yönelik yeni ihracat kısıtlamaları açıkladı. Ertesi gün ise aralarında ABD’li savunma sanayi şirketlerinin bulunduğu 14 firmayı yaptırım listesine aldı. Ayrıca Çin, Amerikan çip üreticisi **Qualcomm** hakkında anti-tekel soruşturması başlattı. Bunlar da İlginizi Çekebilir [ Zonguldak’ta bina çöktü: 3 kişi enkaz altında kaldı [ SPK eski Başkanı Ömer Gönül için soruşturma izni başvurusu [ Milli Dayanışma ve Bütünleşme Koordinasyon Kurulu toplandı [ Fon Soruşturmasında 106 Kişi ve Kuruluş İçin Mal Varlığı Tedbiri Talebi ### **Trump’tan Sert Tepki: “Yüzde 100 Ek Vergi Geliyor”** ABD Başkanı **Donald Trump**, Çin’in kısıtlamalarına sert yanıt verdi. > “Dünyanın Çin’i esir almasına asla izin veremeyiz.” > diyen Trump, Çin’in nadir > elementlere getirdiği sınırlamaları “sinsi” ve “düşmanca” olarak nitelendirdi. > Trump, bu tutumun sürmesi halinde **1 Kasım’dan itibaren Çin’den ithal edilen > tüm ürünlere yüzde 100 ek gümrük tarifesi uygulanacağını** ve kritik yazılım ihracatının > tamamen durdurulacağını duyurdu. ### **APEC Zirvesi Öncesinde Kritik Hamleler** Söz konusu kararların, ABD ile Çin liderlerinin **Güney Kore’deki APEC Zirvesi** öncesinde gelmesi dikkat çekti. Zirvede iki liderin yüz yüze görüşmesi beklenirken, gerilim diplomatik temasları da gölgeliyor. Trump, ilk etapta görüşmeyi iptal edebileceğini söylese de daha sonra **“açık kapı”** mesajı verdi. ### **Çin Küresel Nadir Element Pazarını Kontrol Ediyor** ABD Jeolojik Araştırmalar Kurumu (USGS) verilerine göre 2024’te dünya genelinde 390 bin ton nadir toprak elementi üretildi; bunun **270 bin tonu Çin’de** gerçekleştirildi. Bu oran, küresel üretimin yaklaşık **%69’una** denk geliyor. Çin aynı zamanda işleme kapasitesiyle de **dünya pazarının %85’ini** elinde bulunduruyor.Bu nedenle Pekin’in ihracat kısıtlamaları, küresel teknoloji zincirini doğrudan etkiliyor. ### **ABD ve Çin Arasında Karşılıklı Yaptırımlar Zinciri** Çin Ticaret Bakanlığı, ABD ve Kanada merkezli 14 şirketi “güvenilmez varlıklar listesine” aldı. Pekin yönetimi, bu firmaların **Tayvan ile askeri iş birliği** yaptığını ve Çin’in egemenliğine zarar verdiğini öne sürdü. Aynı gün, Çin Devlet Piyasa Düzenleme İdaresi **Qualcomm** hakkında anti-tekel soruşturması başlattı. Soruşturma, şirketin İsrailli **Autotalks** firmasını devralma sürecinde Çin’in rekabet yasalarını ihlal edip etmediğini inceleyecek. ### **Çip Savaşı Derinleşiyor** ABD’de **Joe Biden** döneminde yürürlüğe giren **Çip ve Bilim Yasası**, Çin’in ileri çip teknolojilerine erişimini sınırlamıştı. Bu yasa, 2022’den itibaren Çinli teknoloji devlerini hedef alan ihracat kısıtlamalarını beraberinde getirdi. Trump yönetimi de göreve döndükten sonra bu kısıtlamaları sürdürdü ve özellikle **yapay zeka çipleri** ile **çip tasarım yazılımlarına** ihracat kontrolü getirdi. ### **Tarife Restleşmesi: Küresel Ticaretin Kalbinde Gerilim** Trump’ın yeniden göreve gelmesinin ardından açıklanan ek gümrük vergileri, Çin’in misillemesiyle yeni bir “tarife savaşı” başlattı. ABD’nin tarifeleri **%145’e**, Çin’in karşılık olarak uyguladığı vergiler ise **%125’e** kadar çıktı.Ancak iki ülke, **Cenevre**, **Londra** ve **Stockholm**’de yapılan müzakerelerde geçici uzlaşmalar sağlayarak tarifeleri kademeli olarak düşürme konusunda anlaşmaya vardı.Tarafların** 10 Kasım öncesinde yeniden görüşmesi** bekleniyor. ### **Küresel Denge Kırılganlaşıyor** ABD ve Çin arasındaki ekonomik ve teknolojik çekişme, artık yalnızca iki ülke arasındaki bir ticaret mücadelesi olmaktan çıktı. Çipten yapay zekaya, nadir elementlerden enerji teknolojilerine kadar uzanan bu rekabet, **küresel tedarik zincirlerini sarsıyor** ve dünya ekonomisinin istikrarını tehdit ediyor.